چيره‌تر است بايد درمان كرد . همچنين بايد بيمارى حاد پيشتر از بيمارى مزمن معالجه شود اما نبايد در اين‌باره هم زياده‌روى كرد و بايد تا ممكن است درمانهاى مشترك را اجرا نمود و در جهات مختلف بايد ميانه‌رو بود . اما اگر هر دو بيمارى از يك سبب پيدا شده باشد زدودن سبب بس است و اگر يك عرض كشنده باشد پيش از سبب بايد به آن بپردازند و بايد در زدودن عرض كوشيد و پس از تخفيف و تسكين آن بدرمان سبب اصلى پرداخت « 1 » [ فائده - درمان بيمارى اگر سبب خارجى يا داخلى باشد ] اگر بر وجود سببى يقين نمودى و بر درمان عزم كردى اگر سبب خارجى باشد هرچه زودتر آن را قطع نما و سپس عرض را با ضدش درمان كن و اين‌گونه بيمارى از نظر درمان آسانترين است به اين شرط كه شدت سبب در آن حد نباشد كه پس از زدودن آن ، آثار بجاى خود بماند اما اگر اثر داخلى بوده و نضج گرفته يعنى رسيده باشد ، بايد ديد آيا طبيعت بيمار مىتواند آن را از اخلاط مفيد جدا كند يا نه ؟ اين مطلب را با آزمايش پيشاب و ته‌نشين آن و همچنين از خلط سينه و بينى و ساير مدافعاتى كه بدن در مقابل بيماريهاى بحرانى نشان مىدهد ، درياب و ببيرون كردن آن از بدن بيمار بپرداز ، اما اگر رسيدن آن سبب داخلى مسلّم نگردد چنانچه از شدت فساد كشنده‌اى بترسى و فرصتى در كار نباشد اول بايد بدون درنگ از آن شدت بكاهى تا آن ماده فاسد برسد و آماده خارج كردن بشود اما اگر صبر كردن

--> ( 1 ) منظور از عرض در اينجا رويدادى است كه بر اثر يك بيمارى يا سبب پيدا مىشود ( براى اين قبيل رويدادها در اصطلاح فعلى واژه عوارض به كار مىرود ) مانند خونريزى از بينى در بيمارى حصبه كه اگر شدت داشته باشد خود ممكنست سبب مرگ بيمار گردد درحالىكه علت اصلى بيمارى حصبه است . مترجم